milet-antik-kenti

Milet Antik Kenti Nerede Nasıl Gidilir?

 Söke-Milas yolunun beşinci kilometresinden ayrılan Güllü bahçe yolunu izlerseniz 33 km, sonra Milet’e varırsınız. Milet’in kuzeyinde Samson (Mykale) Dağı, doğusunda Beşparmak (Latmos) Dağları yer almaktadır. Antik dönemde, Ege Denizi’nin şehrin önünde oluşturduğu körfez, o günden bugüne Büyük Menderes Nehri’hin getirdiği alüvyonlarla dolmuştur. Günümüzde Milet’in denizden uzaklığı 8 km.dir.

Tarihi Yerler

Faustina Hamamı

faustina-hamami-milet-antik-kenti

İyonlar, Milet’in surlarını sağlamlaştırdıktan sonra çok yakındaki Leros, Patmos gibi adaları da ele geçirerek deniz ticaretini geliştirmiştir. MÖ 680 yılından sonra İyonlar, Lidya‘lıların ticarette çıkarttıkları sorunları, Akdeniz, Marmara ve Karadeniz kıyılarında kurdukları otuz kadar koloni şehirle aşmıştır. MÖ 6. yy.da Persler’le iyi olan ilişkiler daha sonra bozulmuş. Zaman içinde Perslerin zaferiyle biten Lade Deniz Savaşı’ndan sonra da Milet yakılıp yıkılmıştır.

MÖ 334 yılından sonra Büyük İskender’in egemenliğine geçen kent yeni baştan hızla inşa edilir. Hellenistik dönemi izleyen Roma hâkimiyeti yıllarında da şehrin kalkınması sürecektir. Ancak MÖ 3. yy.dan sonra limanın dolmaya başlamasıyla Milet’in ticari önemi azalır. Milet gezisine hemen karşınızda kalan tiyatronun 150 m. güneyindeki Faustina hamamıyla başlayabilirsiniz.

Roma mimarisinde su kemerleri, anıtsal çeşmeler, sarnıçlar ve hamamlar çok önemli yer tutardı. Örneğin kamusal yıkanma alanlarının en büyüklerinden biri olan Roma’daki hamamda aynı anda l. 600 kişi yıkanabiliyordu. Bazı hamamların içlerinde kütüphane ve müze gibi kullanılan bölümler bile vardı. MS 2. yy.da inşa edilmiş Faustina Hamamı 77,5 x 79,4 m.boyutlarındadır. Soyunma bölümlerinden geçerek, havuzunu Irmak Tanrısı Meandros’un heykelinin süslediği soğuk kısma gelirsiniz. Soğuk kısmın hemen arkasında da hamamları ısıtmak için kullanılan külhan ve hamamın sıcak kısmı görülebilir.

İlyas Bey Cami

ilyas-bey-camii-aydin

Hamamların arkasındaki patikayı izleyerek 14. yy.da Menteşeoğulları Beyliği döneminde inşa edilmiş olan İlyas Bey Camii’ne geçilebilir. Buradaki yapı kompleksi cami, medrese ve hamamdan oluşur. Daha sonra güney pazar yerine kadar uzanan caddeyi ve tahıl depolarının hemen yanındaki Serapis Tapınağı’nın kalıntılarını görebilirsiniz.163 m. x 105 m. boyutlarında ve 32.000 m2 büyüklüğündeki Agora, Antik Çağ’ın Anadolu’daki en büyük pazar yerlerinden biridir. Agora’nın hemen yanında, şehrin MS 6. yy.da inşa edilmiş surlarının kalıntıları görülür. 31 m. yüksekliğinde ve 16 m. genişliğindeki Güney Pazarı Anıtsal Giriş Kapısı, Milet’in en görkemli yapılarından biriydi. Anıtsal Kapı, Berlin’deki Bergama Müzesi’nde sergilenmektedir.

Milet Antik Kenti Tarihçesi

Milet Antik Kenti içinde bulunmuş tarihi eserlerin bir bölümü de Paris Louvres Müzesi’ndedir. Son seneler de açılmış olan Milet Müzesi de unutulmaması gereken noktalardan biridir. Anıtsal kapının bulunmuş olduğu noktaya sırtınızı verirseniz, sağ tarafınızda Bizans dönemi kilisesi, nymphaion (anıtsal çeşme), gymnasion (spor alanı) ve halkın gezinti alanı olarak değerlendirdiği stoa (kutsal yol) vardır. 100 m. uzunluğunda ve 26 m. genişliğindeki Tören Yolu, Liman Kapısı ve delphinion’a dek uzanır.

Yüzyıllar öncesinde altından kanalizasyon sisteminin geçtiği caddenin iki yanında da yayalar için kaldırımlar yer alıyordu.17 m. yüksekliğinde ve 20 m. genişliğindeki nymphaion, MS 1. yy.da imparator Traianus döneminde inşa edilmişti. 3 katlı ve mermer kaplı olan çeşmenin güzelliğini sütunlarının arasındaki heykeller tamamlardı.

Milet Antik Kenti’ndeki çeşmenin hemen arkasında da MÖ 2. yy.da yapılmış olan hamam vardı. Delphinion veya Apollon Tapınağı, Milet’in en önemli kutsal alanlarından biridir. Didim Apollon Tapınağı’yla şehri birleştiren yol buradan başlardı. Büyük Liman Abidesi, delphiniondan tiyatroya giden yolun sağında kalır. Bu anıtın tarihi ve yapılma amacı tam olarak bilinmez. Anıt, İmparator Pompeius’un korsanları MÖ 63 yılında yenmesinin şerefine veya MÖ 31 yılında Actium Deniz Savaşı’nda imparator Augustus’un Antonius’la Kleopatra’yı mağlup etmesinin onuruna dikilmiş olabilir.

Aslanlar Limanı’nın girişi de çok yakındadır. 13.000 hektarlık Menderes Deltası’nın en önemli ticaret merkezi Milet şehriydi ve Aslanlar Limanı da bu ticaretin en önemli noktalarından biriydi. Milet’deki önemli mesleklerden birinin de tercümanlık olması da şehre gelen yabancıların fazlalığını gösteren çok ilginç bir ayrıntı olarak karşımıza çıkar. İlk şehir planlarında tiyatrolar en güzel noktalara yerleştirilmişti.

Örneğin Milet Tiyatrosu deniz manzaralı bir konumdaydı. MÖ 300 civarında inşa edilmiş olan tiyatro, MÖ 100 yılında Romalılar tarafın-dan onarımdan geçirilmiş ve izleyici kapasitesi 14.500 kişiye çıkarılmıştı. Deniz kıyısındaki şehirlerde tiyatrolar, öğleden sonraları denizden karaya doğru esen rüzgârın oyuncuların seslerini seyircilere taşıyarak daha güzel bir akustik verebilmesi için denize doğru inşa edilirlerdi. Ancak, MS 5. yy.dan itibaren tiyatroların yerlerini amfitiyatrolar almaya başlayacaktır.

Milet ören yeri, Priene, Efes’ten götürülmüş heykeller ve mermer lâhitler, Sardes’dan sütunlar New York Metropolitan Müzesi’nde sergilenmektedir. Yine Berlin Alte Müzesi’nde Priene ve Milet’ten taşınmış birçok mermer heykel vardır.

Milet ören yeri, Antik Çag’da Anadolu’nun en önemli kültür merkezlerinden biriydi. Eşit açılı ikizkenar üçgenin ve ünlü kuramın yaratıcısı Thales, Astronom ve filozof Anaksimandros, coğrafyacı Anaksimenes, tarihçi Hekataios,Ayasofya’nın mimarlarından isidoros, ızgara şehir planının ilk uygulayıcısı Hippodamos daMilet’deyetişmiş bilim adamlarıdır.

 Milet Pazar Kapısı

milet-antik-kenti-pazar-kapisi

Güney agorası içinde anıt şeklinde inşa edilmiştir. Milet’de kazı yapan Alman Arkeoloji ekibi tarafından parçalara ayrılarak Almanya’ya taşınmıştır. Bugün Berlin Pergamon Museum’da sergilenmektedir.

MÖ 499 yılında Persler’e karşı Milet’in liderliğinde iyon Savaşı başlar. MÖ 498 yılında iyonyalıların yardımına gelen Atinalıların Perslerin başkenti Sardes’ı yakmalarından sonra, MÖ 494 yılında Pers ve iyon donanmaları Milet’in limanı sayılabilecek Lade’de karşı karşıya gelirler. 600 gemilik Pers donanmasına karşı iyon donanması sadece 350 gemiden oluşuyordu. Buna rağmen savaşın neticesini savaşa katılmayan 50 gemilik Sisam donanmasıyla henüz savaşın başında geri çekilen 70 parçalık Lesvos donanmalarının belirledikleri söylenebilir. Savaşı kazanan Persler, Milet’i de yakarak cezalandırırlar.

 

Milet’te Görmeden Dönme!

Milet’le Didim arasındaki Akköy’ün sokaklarına Türk bilim ve sanat dünyalarının önemli kişilerinin isimleri verilmiştir.
MÖ 5.yy.da Milet’de yaşamış olan dünyanın ilk kent plancısıdır Şehirlerin yalnızca fiziki yapılarıyla değil, yerleşim düzenleriyle de ilgilenmiştir. Nüfusu 10.000 kişiyi aşan kentleri, sanatçılar ve çiftçiler için bölmüş, etrafına da askerleri yerleştirmiştir. Şehirlerin sahip olduğu toprakları da çiftçilere, savaşçılara ve tapınaklara ait olmak üzere üç bölüme ayırmıştı. Bu sistem de özellikle bölgede sık sık gerçekleşen depremlerde zarar görmüş olan şehirlerin yeniden inşalarında çok rastlanır olmuştu. İzmir tarihi yerler arasındaki Milet, geçmişe ışık tutmaya devam ediyor.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here